Phạm Quế Nguyên

Ca khúc : MÀU XANH QUÊ TÔI

**

PQN xin giới thiệu chương trình Tác giả & Tác phẩm của Đài PTTH Bạc Liêu: "NHỚ VỀ BẠC LIÊU".

Biên tập và dẫn chương trình: NGỌC YẾN

Ca khúc NHỚ BẠC LIÊU
Nhạc và lời: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Thể hiện: QUỐC TUẤN

Ca khúc TIẾNG HÁT EM

Thơ: NGUYÊN HÙNG
Nhạc: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Thể hiện: MINH CHƠN

Ca khúc GỞI LẠI NHA TRANG

Thơ: NGỌC YẾN
Nhạc: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Thể hiện: LIÊU VĂN HIỀN

Ca khúc NẮNG SÂN TRƯỜNG

Thơ: PHAN ANH DZINH
Nhạc: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Thể hiện: PHƯƠNG OANH

Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Nhạc sĩ Việt Nam nhiệm kỳ 2010 - 2015 được tổ chức từ ngày 7 đến ngày 10 tháng 7 năm 2010 tại nhà hát Lớn thủ đô Hà Nội.
   Một số hình ảnh hoạt động:




Sáng đầu tiên trước sân nhà hát lớn Hà Nội


Cùng NS Quốc Đông - Tây Ninh




Đoàn chủ tịch



Quang cảnh Đại hội



Bỏ phiếu tín nhiệm



BCH ra mắt


Tác nghiệp




Nhạc sĩ PHan Huỳnh Điểu phát biểu "trung tâm bản quyền lấy 25% là...hơi đau" và "...chưa thấy lãnh đạo nào hát quốc ca"







Cùng UVBCH trẻ nhất: NS Trần Mạnh Hùng



Cùng NS Phó Đức Phương



Cùng NS Lê Nghiệp - CT Hội Âm nhạc TP Cần Thơ



Cùng Sala - Đại biểu Phần Lan




Hành lang Đại hội




Cùng bè bạn



MỘT SỐ TIẾT MỤC ÂM NHẠC CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI








Việt Nam quê hương tôi- Đỗ Nhuận

Giao hưởng - Hợp xướng



Dàn nhạc Toyota xuyên Việt




Dàn nhạc giao hưởng quốc gia Việt Nam



Xin chào



Đại tiệc




Tiếp viên


Vui...vui...

CHƯƠNG TRÌNH TÁC GIẢ - TÁC PHẨM: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Đài Phát thành - Truyền hình Bạc Liêu thực hiện

CHO TÌNH YÊU BAY XA
Trình bày: Đoàn nghệ thuật quân khu 7
Nhạc: Quế Nguyên
Lời thơ: Phan Anh Dzinh

VỀ BẠC LIÊU
Nhạc và lời: Phạm Quế Nguyên
Ca sỹ: Ngọc Quỳnh
Hòa âm: Vĩnh Hà

BỪNG SÁNG LUNG LINH
(Ca khúc hợp xướng)

1

2

Nhạc: PHẠM QUẾ NGUYÊN
Lời thơ: NGUYÊN HÙNG
Thể hiện: NHÓM ÁO LÍNH
Lĩnh xướng: HOÀNG VĨNH - THÙY VÂN
Phối khí, thu âm & mix: LTN STUDIO

:                                      TÔI ĐÒI... GIẢI THƯỞNG
                                                  Truyện vui                                           
                                                     

            Trong hơn hai mươi năm công tác với những bước thăng trầm, tôi đã có những lần viết những bản đề nghị như: Bản đề nghị được hiện đúng qui chế chuyên muôn, bản đề nghị xem xét lại bậc lương... Lần này là bản đề nghị "lạ lùng" nhất trong đời: Một bản đề nghị gửi lên một tổng công ty, một tập đoàn kinh tế hùng mạnh của Việt Nam với nội dung là... đòi giải thưởng.

***

            Cách đây một năm, qua những phương tiện thông tin đại chúng tôi được biết cuộc thi ca khúc tập thể, ca khúc hợp xướng về dầu khí do Tập đoàn dầu khí Việt Nam kết hợp với hội nhạc sĩ Việt Nam tổ chức với giải thưởng rất lớn.

            Hơn một tháng sau, qua báo chí tôi được biết Tập đoàn dầu khí Việt Nam kết hợp với Hội nhạc sĩ Việt Nam tổ chức một cuộc thực tế sáng tác cho 45 nhạc sĩ ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đi những nơi có nhà máy về dầu khí như Thái Bình, Dung Quất - Quảng Ngãi, Khí điện đạm Cà Mau và Vũng Tàu rất hoành tráng.

            Ban đầu tôi nghĩ sáng tác lần này chưa chắc đăn thua vì các nhạc sĩ được đi thực tế sáng tác "cây đa, cây đề" rất trình độ có nhiều nhạc sĩ nổi tiếng ... Tự nhiên tôi nhớ lại câu nói của Bác Hồ ngày nào: "Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền..." hơn nữa tôi cũng đã có những cuộc "diễn tập" đoạt nhiều giải thưởng âm nhạc ở địa phương, khu vực và trung ương. Thế là tôi bắt tay vào sáng tác, nhưng vướng  một trở ngại: dầu khí gồm những gì nhĩ?

Bất chợt, nhớ tới một anh bạn blog "ảo" mà "thực", đó là nhà thơ Đào Xuân Mai- công nhân dầu khí ở Vũng Tàu đã tăng tôi tập thơ trong đó có bài "Đêm ở giàn khoan" thế là tôi nghiên cứu sắp xếp lại câu chữ... cho phù hợp với âm nhạc. Hơn một tháng trôi qua, bản hợp xướng 4 bè đã ra đời và được gửi tới theo địa chỉ dự thi.

            Thời gian qua đi...một năm nhưng không thấy hồi âm, tôi tự an ủi mình "thua keo này ta bày keo khác"

***

            Một buổi chiều lên lớp giảng bài, lúc ra chơi không khí đang ồn ào tôi bỗng nhận được một cuộc điện thoại từ Hà Nội, một giọng nữ nói là người của ban tổ chức sáng tác âm nhạc Tập đoàn dầu khí cho tôi biết là đã đoạt giải và hỏi lại địa chỉ cụ thể trường Đại học Bạc Liêu ở số nhà bao nhiêu đường phố nào... tôi cảm ơn chị và đề nghị thư mời lãnh giải thưởng chị gửi sớm cho về trường Đại học Bạc Liêu tỉnh Bạc Liêu là nhận được. Sau đó tôi lặng người đi vì... thấy mình sung sướng và hạnh phúc . Ngay chiều hôm đó tôi rủ thằng bạn chí côt đi nhậu để... ăn mừng chiến thắng.

Ba ngày... năm ngày... và... mười ngày trôi qua không nhận được tin tức gì. Quá sốt ruột tôi điện lại số điện thoại đã nghe từ Hà Nội lần trước thì được biết chỗ đó là công ty "con" của Tập đoàn. Cô gái trực văn phòng nói là ban tổ chức ở trên tổng công ty. Tôi điện thoại lên văn phòng của Tập đoàn và hỏi Tập đoàn đã trao giải chưa? Cô văn phòng bảo tôi gặp anh Tiến và cho số điện thoại, anh Tiến nói rằng tôi gặp anh Hoàng Long; Anh Hoàng Long hỏi danh tính tôi rồi nói "anh đợi tôi một chút", sau đó thông báo lại là tôi có đoạt giải thưởng. Tôi có nhờ anh gửi giải thưởng cho tôi trong thời gian sớm nhất... Ngay sau đó tôi lên mạng và được biết cuộc thi đã tổng kết trao giải vào tối ngày 26 tháng 04 ở nhà hát lớn Hà Nội, nhiều báo điện tử đã đưa tin. Thế là, hai tuần lễ ... trôi  qua.

Sáng hôm sau, tôi lại điện cho anh Hoàng Long, anh Hoàng Long nói rằng anh chỉ phụ trách phần giải thưởng cao còn các giải khác thì anh Dĩnh - chủ tịch công đoàn phụ trách; Khi điện thoại cho anh Dĩnh trình bày vấn đề thì lại nghe anh Dĩnh chỉ phụ trách các phần quà cho một số tác giả dự  thi còn tất cả các giải thưởng do anh Hoàng Long đảm nhiệm và có trách nhiệm gửi cho các nhạc sĩ; Khi hỏi lại anh Hoàng Long thì anh ta nói rằng "hay là có sự  nhầm lẫn" và bảo tôi gặp anh Thanh - chánh văn phòng tổng công ty. Khi điện thoại cho anh Thanh, anh nói là sẽ xem lại... và sẽ chỉ đạo bộ phận phụ trách giải thưởng gửi cho tôi ngay.

Ngay chiều hôm đó tôi hỏi lại anh Thanh là anh đã chỉ đạo chưa, lần này anh Thanh tỏ thái độ bực dọc và nói "Đồng chí cứ yên tâm, nếu đồng chí có giải mà chưa nhận dược thì tôi sẽ yêu cầu ban tổ chức gửi ngay cùng với thư xin lỗi..." Ngày hôm sau, tôi lại điện thoại hỏi những người mà hôm trước đã gặp nhưng không thấy có kết quả khả quan gì, người này đổ thừa người kia...

Quá buồn bực vì cung cách làm việc của ban tổ chức một Tập đoàn lớn, tôi liền viết một bản đề nghị tường trình lại sự việc và Fax cho tránh văn phòng Tập đoàn. Chiều đó tôi lại rủ thằng bạn chí cốt nhậu để... chia buồn. Qua vài ly đầu, bạn tôi khuyên "hay ông điện lại lần nữa xem..." Qua điện thoại anh Chủ tịch công đoàn có thái độ  gay gắt với tôi, anh nói sẽ xem lại tôi có giải hay là nhầm lẫn, anh còn hỏi tôi gửi dự thi mấy bài, tên bài... anh chỉ phụ trách các phần quà cho tác giả còn giải thưởng của nhạc sĩ thì do anh Hoàng Long phụ trách. Anh  còn hỏi:

- Ai cho anh biết là anh có giải?

- Người của ban tổ chức ở tổng công ty điện cho tôi biết, tôi còn được biết rằng lễ trao giải vào ngày 26 tháng 04 tại nhà hát lớn Hà Nội. Tôi là hội viên hội nhạc sĩ Việt Nam - giảng viên âm nhạc trường đại học Bạc Liêu...

Lúc này anh Dĩnh ờ ờ... và cúp máy.

- Nó "cu lê" rồi ông ơi! Bạn tôi nói giọng trầm buồn...

Khoảng 5 phút sau, chuông điện thoại của tôi reo vang, lần này là một giọng nữ ngọt như mía lùi:

- Em xin chào anh! Em tên là Thúy, là người trong ban tổ chức cuộc thi sáng tác, anh đã đoạt giải. Vì một lý do nào đó ban tổ chức chưa gửi giải thưởng cho anh, mong anh thông cảm. Sáng mai em sẽ gửi giải thưởng và 5 triệu cho anh...

- Thực sự mừng cho ông - bạn tôi rót rượu  tràn ly - Tôi xin uống trước 100%. Ôi! Ly rượu này mới ngọt làm sao!

Ca khúc phổ thơ Mưa đầu mùa - Nguyễn Đức Đát


Bài thơ Mưa đầu mùa của anh Nguyễn Đức Đát, Quế Nguyên đã phổ nhạc và trong tháng 5 vừa qua được chọn phát sóng trong chương trình Tiếng thơ của Đài PTTH BL, xin giới thiệu lại cùng các anh chị, các bạn

*

                      TIẾNG HÁT EM

               Nhạc: QUẾ NGUYÊN
               Thơ: NGUYÊN HÙNG
               Thể hiện: ĐẠI DƯƠNG
               Hòa âm: VĨNH HÀ

TIẾNG HÁT EM

"Nào bên nhau cầm tay

Ta lên đường hạnh phúc"

Lời bài ca hay chính em thúc giục?

Tôi yêu tiếng hát em

Thiết tha và cháy bỏng

Yêu quá nên phát ghen

Mỗi đêm về đầy mộng.

Em ơi, sóng âm vang

Của bài ca, sẽ tắt?

Em ơi, mảng bè trầm

Liệu sẽ còn hay mất?

Mọi người khen giọng em

Mỗi lần nghe tiếng hát

Riêng tôi muốn hôn lên

Nơi lời ca em cất...

Trong không gian bát ngát

Tôi nghe thấy rất vang

Tôi nghe thấy rất trầm

Bài tình ca không tắt...

Hà Nội, 3-76. 

NGUYÊN NHÂN THÀNH CÔNG VỀ LỜI CA

TRONG MỘT SỐ CA KHÚC VIẾT VỀ ĐẢNG

                                                         (Bài tham luận tại Hội thảo khoa học)

I. Đặt vấn đề

            Chúng ta thường biết rằng, ca khúc là một thể loại phổ biến của âm nhạc đã từ lâu là món ăn tinh thần được coi như phổ biến của nhân loại. Đặc biệt ở Việt Nam, từ những bài dân ca của các dân tộc, những bài "tân nhạc cải cách" trước cách mạng tháng 8 đến các ca khúc hiện đại ngày nay, ai cũng có thể tìm thấy ở đó những dạng nét của trí tuệ và tình cảm thông qua góc độ thẩm mỹ của từng người. Tuy thế, khi thực hiện chức năng của văn nghệ bằng đặc trưng của ca khúc, các tác giả đều có sự cố gắng sáng tạo tới mức tối đa để tác phẩm của mình đến sớm với quần chúng và hy vọng được quần chúng sử dụng rộng rãi. Sự cố gắng sáng tạo ấy không phải chỉ ở phần giai điệu âm nhạc mà một phần rất khá quan trọng còn biểu hiện ở lời ca nữa.

            Trong thực tế, cùng một lúc quần chúng tiếp thu cả nhạc và lời của ca khúc, nhưng muốn hay không muốn thì nội dung thông báo mà tác giả hy vọng lại sớm thấy nhất vì nó chứa đựng trực tiếp trong lời mà giai điệu âm nhạc đã đóng vai trò chuyên chở nó. Thực tiễn sáng tác của ta, nhiều ca khúc có nét nhạc khá hay nhưng do lời ca (ca từ) yếu mặt này, mặt khác nên người hát bị gò bó, khó thuộc và người nghe thì tiếp thu một cách hạn chế. Ngược lại, có ca khúc nhiều người thuộc, muốn hát đi hát lại hoặc muốn được nghe hát nhiều lần bởi vì nó có giai điệu hay, lời ca đẹp giàu hình ảnh, nhất là khi viết về cùng một chủ đề, đặc biệt là chủ đề mới mẻ hoặc chủ đề mà nhiều người coi như khó viết.

            Với chủ đề ca ngợi Đảng, chúng ta đã có tới cả trăm ca khúc từ trước đến nay, song mức độ thành công thì ở mỗi tác giả có khác nhau nên tác dụng của mỗi ca khúc tới quần chúng khác nhau. Hãy tạm để lại phần nhạc, chỉ cần tìm hiểu phần lời trong một số ca khúc tiêu biểu, ta có thể thấy được các tác giả đã cố gắng lớn trong việc vừa dựa trên cơ sở khoa học, vừa dựa trên việc tích lũy kinh nghiệm để nâng cao khả năng truyền cảm của ca khúc. Kết quả ấy có được do nhiều nguyên nhân, song rõ nhất là một trong những nguyên nhân cơ bản sau đây:

            - Lời ca mang tính văn học.

            - Lời ca thấm đượm chất thơ.

            - Lời ca chứa đậm chất liệu điển hình của cuộc sống.

II. Nội dung tham luận

            1. Trước hết, lời trong ca khúc phải luôn luôn mang tính văn học: lời ca không nên chỉ mang thông báo tự nhiên đơn thuần mà phải cố gắng phản ánh hiện thực bằng hình tượng.

Ca khúc "Chào mừng Đảng lao động Việt Nam" của nhạc sĩ Đỗ Minh, một ca khúc đã trở thành phổ biến trong toàn quốc đã thành công khá rực rỡ về mặt lời ca thuộc chủ đề khó viết này.

            Muốn quần chúng nhận thức về Đảng thông qua tác phẩm của mình, tác giả đã tạo nên hình tượng văn học về Đảng bằng biện pháp so sánh, dùng hình ảnh lối ẩn dụ, hoán dụ.

                                                  1

                        Vừng trời đông ánh hồng tươi sáng bừng lên

Đàn bồ câu trắng bay về trong nắng mới.

Ngàn triệu dân xuất tay nhau đứng quanh Đảng lao động Việt Nam

Khối kết đoàn công nông bền vững.

                          2

                        Đời cần lao thấm tình yêu chói niềm tin

Vì ngày mai ấm no tự do hạnh phúc.

Nào cầm tay sát vai nhau súng búa liềm trên đường tranh đấu

Tới hòa bình nhà máy búa rèn lúa vàng ngập đồng.

Đảng lao động Việt Nam vì nhân dân tiền phong đấu tranh.

            Đây là lời ca có màu sắc sáng tươi rực rỡ, có hình ảnh đẹp đẽ, đông vui, tấp nập, có tình cảm thắm thiết và niềm tin tưởng vào tương lai để cuối cùng chốt lại là mục đích hoạt động của Đảng. Lời ca ấy lại được kết hợp với điệu thức, khuôn nhịp, giai điệu, nhịp độ và tình cảm của phần âm nhạc một cách hài hòa để tạo nên không khí phấn khởi thúc giục, tự hào và tin tưởng qua hình tượng Đảng gần gũi và cao quý.

            Một hình tượng văn học rất đẹp thường được các nhà văn nghệ sử dụng bằng các biện pháp nghệ thuật trong nhiều hoàn cảnh khác nhau song đều gây được những cảm giác, những ấn tượng thẩm mỹ rõ nét, đó là hình tượng "Người chiến sĩ". Nói người chiến sĩ để nói về cách mạng.

            Trong chúng ta nhiều người có dịp rung cảm thực sự sâu sắc trước mấy câu thơ của Tố Hữu:

                        "Anh đi xuôi ngược tung hoành

                        Bước dài như gió lay thành chuyển non

                        Mái chèo một chiếc xuồng con

                        Mà sông nước dậy sóng cồn đại dương"

            Tác giả chỉ miêu tả một cách khái quát, ước lệ cái bước chân đi của anh giải phóng quân mà ta có thể hiểu ngay cái sức mạnh như vũ bão của lực lượng cách mạng do Đảng lãnh đạo. Đến khi tiếp xúc với ca khúc "Người chiến sĩ ấy" của nhạc sĩ Hoàng Vân thì tác dụng nhận thức lại rất phong phú.

                        "Người chiến sĩ ấy

Ai đã gặp anh, không thể nào quên, không thể nào quên!

Bao nhiêu năm trường trên đường cách mạng

Anh vẫn đi đi mãi không ngừng.

Như cánh chim trời không biết mỏi.

Mỗi bước đi biết mấy gian nan!

Vào ra tù đã mấy lần anh nhỉ?

Đạn quân thù đã mấy lần rách áo anh?

Anh ở bà con thương, anh đi bà con nhớ

Ơ! Những mùa xuân đẹp nhất!

Trên đường kháng chiến hoa nở sáng rừng.

Rừng bao nhiêu lá thương anh biết mấy!

Uống nước đầu sông lại nhớ đến nguồn.

Tổ quốc ơi! Người kiêu hãnh biết bao!

Có Đảng ta Đảng lao động Việt Nam

Có Bác Hồ và muôn vàn người con.

Suốt đời tận trung với nước với dân.

Như anh, người chiến sĩ ấy.

Như anh, người chiến sĩ ấy!."

            Lời ca trên đã khắc họa hình ảnh người chiến sĩ cách mạng bền bỉ hoạt động, vào sống ra chết quên mình để đem lại mùa xuân cho đất nước, đem lại hạnh phúc cho muôn người. Ta tự hào và kêu hãnh biết bao khi người chiến sĩ từ nhân dân mà ra, biết vì dân mà hy sinh nên khi ở thì "bà con thương", khi đi thì "bà con nhớ". Người chiến sĩ như thế chính là do Đảng và Bác đào tạo, giáo dục mới có được. Ta đã thấy người chiến sĩ cộng sản chính là người đẹp nhất. Đó là sự kết tinh lại thành một thể thống nhất của ba hình ảnh: Đảng - Bác - Người chiến sĩ được biểu hiện nhấn mạnh.

            Ta có thể nói hình tượng văn học người chiến sĩ của nhạc sĩ Hoàng Vân đã giúp cho quần chúng yêu ca khúc hiểu sâu sắc thêm về Đảng ta một cách nhẹ nhàng, thấm thía.

            Trong thực tế, lời ca trong ca khúc không thể diễn đạt giống như lời văn trong tác phẩm văn học được, tuy nó rất cần đến hình tượng văn học. Điều đáng chú ý là, khi dùng lời ca để phản ảnh hiện thực, các tác giả ca khúc thường gắn bó với nhau, nghĩa là phải dùng âm nhạc làm phương tiện chính để tải nội dung thông báo, trong đó lời ca là một yếu tố tác động vào nhận thức. Vì vậy lời ca không những phải là một thức ngôn ngữ chuẩn mực được gọt dũa, chắt lọc mà còn phải sắp xếp như thế nào đó cho tương ứng với câu nhạc, phù hợp vơi giai điệu, với tính chất của nhịp độ, tình cảm âm nhạc phù hợp với đặc điểm của khuôn nhịp. Do đó, câu hát trong lời ca có khi là một kết cấu ngữ pháp hoàn chỉnh song nó có thể không cần thiết phải ràng buộc với kết cấu ấy, nó có thể tinh lược đi hoặc thêm vào một số yếu tố nào đó theo dụng ý của tác giả. Bởi vì nội dung thông báo mà tác giả ca khúc muốn nói rõ nổi lên không riêng ở hình tượng văn học của lời ca mà còn nổi lên đồng thời ở hình tượng âm nhạc nữa.

            Thí dụ qua các câu hát "Có Bác Hồ và muôn vàn người con. Suốt đời tận trung với nước với dân. Như anh, người chiến sĩ ấy". Chúng ta không cần thiết chỉ căn cứ vào dấu chấm câu văn học mà thắc mắc "ai có Bác Hồ"? "ai suốt đời tận trung với nước với dân?" Bác Hồ? hay "muôn vàn người con?", "ai như anh?" hay "như anh là gì?"; mà chúng ta chỉ cần thiết cảm nhận thông qua nhạc và lời ca khúc "Người chiến sĩ ấy" một niềm tự hào và kêu hãnh khi ta có được người chiến sĩ cộng sản cao quý. Bác Hồ, những người con, người chiến sĩ ấy chính là Đảng quang vinh của chúng ta.

            2. Mang tính văn học chưa đủ, lời ca trong ca khúc còn phải thấm được chất thơ nữa. Nhà thơ Sóng Hồng có nói: "Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp. Thơ không phải chỉ nói lên tình cảm riêng của nhà thơ mà nhiều khi thông qua tình cảm đó nói lên niềm hy vọng của cả một dân tộc, những ước mơ của nhân dân, những nhịp đập của trái tim quần chúng và xu thế chung của lịch sử loài người...Người làm thơ phải có tình cảm mãnh liệt thể hiện sự nồng cháy trong lòng. Nhưng thơ là tình cảm và lý trí kết hợp một cách nhuần nhuyễn và có nghệ thuật".

            Soi vào thơ ca với ý nghĩa ấy, chúng ta hiểu và rút ra được những nét cơ bản của chất thơ. Đó là cái đẹp, là tấm lòng hiến dâng cuộc sống, đó là sự rung động và cảm xúc trực tiếp, đó là trí tưởng tượng, sáng tạo phong phú.

            Lời ca trong tác phẩm âm nhạc thấm đượm chất thơ thực chất chính là bản thân nó là những câu thơ minh họa cho chủ đề của âm nhạc.

            Ca khúc "Dâng lên Đảng niềm tin của nhạc sĩ Trọng Loan có nhịp độ vừa phải, tình cảm nhẹ nhàng, tha thiết, giai điệu mượt mà đã biểu hiện được tấm lòng tin yêu sâu đậm của tác giả đối với Đảng. Sự rung động thực chất trong tâm hồn tác giải đã nhạy bén tạo thành những câu nhạc có hướng phát triển. Những câu nhạc ấy được tăng sức, tăng hàm lượng thông báo là do được minh họa bằng hai đoạn lời ca tương ứng:

                                                    1

                        Đường đi lên phía trước đã nguyện theo Đảng trọn đời

Kìa bao nhiêu mơ ước náo nức trong lòng tôi.

Đảng của tôi ơi! Người là vầng dương soi sáng đường đi

Dẫn lối băng qua ngàn muôn trùng sóng

Và chắp cánh tung bay tới đỉnh cao toàn thắng.

Cả non sông thống nhất nắng hồng lung linh những chân trời. A...a...a...

                                                    2

                        Dù cho bao gian khó vẫn nguyện theo Đảng trọn đời

Còn vang lên mãi tiếng Bác trong lòng tôi.

Đảng của tôi ơi! Người là mùa xuân mơ ước của tôi

Mỗi tiếng chim ca là khúc nhạc vui

Và muôn cánh hoa thơm thêm đượm hương đời mới.

Màu xanh trên đất nước thắm tươi thanh xuân ngát tình đời.

                        Đảng của tôi ơi! Niềm tin sắt son từ trong trái tim.

Kính dâng lên người Đảng cộng sản Việt Nam vẻ vang".

            Niềm tin, như ta đã biết, đó là một khái niệm trừu tượng, ta không thẻ nhìn thấy, nghe thấy, cầm bắt thấy một cách trực tiếp mà chỉ hình dung thấy qua mối liên hệ với các sự việc hiện tượng khác. Để chứng minh cho niềm tin hay từng bước thực hiện niềm tin tưởng, cần thiết có những hành động tập trung hoặc liên tiếp. Nhưng đối với nhạc sĩ Trọng Loan, việc thể hiện niềm tin dâng Đảng là bộc lộ thẳng ra cái ý nguyện của mình; bộc lộ thẳng ra "niềm mơ ước náo nức trong lòng" được đi trên con đường sáng tươi của Đảng, được Đảng "chắp cánh" cho "bay tới đỉnh cao toàn thắng" rực rỡ ánh hào quang. Đó là những cảm xúc chân thực của các văn nghệ sĩ hiểu biết về Đảng, được Đảng giáo dục nên suốt đời muốn đi theo Đảng; vì chỉ có đi theo Đảng  mới có được "Cả non sông thống nhất nắng hồng lung linh những chân trời". Cái cảm xúc trực tiếp, cái hình ảnh đẹp ở trong lời ca 1 còn được bổ sung bằng hàng loạt từ cảm "a...a...a.." trước khi chuyển đoạn, đó là tiếng reo của lòng vui sướng dào dạt.

            Bằng tưởng tượng nghệ thuật của mình, nhạc sĩ Trọng Loan đã đưa vào lời 2 ca khúc Dâng lên Đảng niềm tin hàng loạt hình ảnh đẹp đẽ, tươi vui, hạnh phúc của đất nước xã hội chủ nghĩa mà Đảng đã mang lại và tiếp tục mang lại. Đó là "mùa xuân mơ ước", là tiếng chim ca" là "cánh hoa thơm" và "màu xanh trên đất nước". Chất thơ trong ca khúc của nhạc sĩ được thấm đượm là như thế.

            Nhưng ta cần chú ý, chất thơ trong lời ca không hề tách rời câu nhạc ở chỗ nó luôn sử dụng vần điệu hình thức câu như là những câu thơ thực sự tương ứng với câu nhạc. Người sáng tác rút ngắn được khoảng cách giữa tác giả với diễn giả, thính giả nếu biết sử dụng thành thạo biện pháp kết hợp ấy. Nhờ có chất thơ, hình thức thơ của lời ca, người hát, người nghe mới sớm nhận thức sâu sắc nội dung thông báo, chóng nhớ và chóng thuộc.

            Ca khúc "Đảng đã cho ta mùa xuân" của nhạc sĩ Phạm Tuyên thì hai đoạn lời ca được coi như hai đoạn của một bài thơ gồm hoàn toàn những câu khá cân đối:

                                                        1

                        Đảng đã cho ta môt mùa xuân đầy ước vọng

                        Một mùa xuân tươi tràn ánh sáng khắp nơi nơi

                        Đảng đã đêm về mùa xuân cho nước non

                        Vang tiếng hát ca chứa chan niềm yêu đời.

                        Bao năm khổ đau đất nước ta không mùa xuân

                        Cuộc đời tăm tối chốn lao tù bao hờn căm

                        Vừng dương hé sáng khi khắp nơi ta có Đảng

                        Bóng tối lui dần tiến chiêm vui hót vang

                        Và rồi từ đây ánh dương soi đời mới

                        Tiến theo cờ Đảng là thấy tương lai sáng tươi.

                                                        2

                        Đảng đã cho ta cả mùa xuân của cuộc đời

                        Đảng truyền cho ta một niềm tin ở tương lai.

                        Đảng đã mang lại tình yêu thương khắp nơi

                        Thế giới quanh ta hân hoan ngàn tiếng cười.

                        Xua đi màn đêm chiến tranh gieo bao khổ đau

                        Cuộc đời từ nay sẽ sáng tươi như mùa xuân.

                        Vượt mọi gian khó ta tiến lên đi theo Đảng

                        Băng giá tan dần, ánh dương càng huy hoàng.

                        Bạn ơi! Mùa xuân khắp nơi tươi đẹp quá

                        Khi lý tưởng Đảng rực sáng trong tim chúng ta.

            Sự cân đối hài hòa như trên có lẽ xuất phát từ sự phục tùng đến nước gắn bó chặt chẽ với nhịp độ của những câu nhạc rất chuẩn mực, mà ở Phạm Tuyên từ trước tới nay đã trở thành thói quen mỗi khi sáng tác. Thói quen này như đã thành mẫu cho mọi người học tập.

            3. Một vấn đề khá quan trọng để ca khúc mang ấn tượng sâu sắc đối với người hát, người nghe còn là sự chứa đựng chất liệu điển hình của cuộc sống trong lời ca. Chất liệu ấy có được là do các tác giả đã nắm bắt được trong hoàn cảnh điển hình, đồng thời lại được thể hiện bằng phương pháp điển hình hóa. Thật không gì nhàm tai cho bằng khi ta phải tiếp xúc với những câu hát mà lời ca đã miêu tả tỉ mỉ cái trạng thái, các sự vật, các hiện tượng bằng những ngôn từ cầu kỳ, rườm rà; và cũng không có gì đơn điệu cho bằng khi ta phải tiếp xúc với những câu hát mà nội dung thông báo của lời ca chỉ dừng ở mức độ nói cái gì. Cho nên, người sáng tác ca khúc phải có trách nhiệm nâng cao yêu cầu thưởng thức của quần chúng, làm thế nào đạt đến mức quần chúng ca hát phải vừa điển hình, vừa sâu sắc. có nghĩa là: khi nghe một ca khúc phải biết nâng lên mức độ muốn rút ra cái gì mà nội dung ca khúc đó thông báo.

            Nhạc sĩ Thái Cơ với "Nghe tiếng trống quê hương" đã khơi dậy trong lòng người được nhận thức rất điển hình mà cũng rất sâu sắc. Có được vậy là do tác giả đã chú ý đến chất lượng thông báo của lời ca vừa có bề nổi lại vừa có bề chìm:

                        "Sẽ đưa êm về thăm quê hương anh nơi Tiền Hải

                        Nghe sóng biển Đồng chân vui mê mải hát bốn mùa,

                        Nghe tiếng trống năm ba mươi còn lay động đến bây giờ.

                        Tiếng tiếng trống đó là lời Đảng gọi

                        Lớp lớp nông dân đang vùng lên như bão nổi như sóng cồn.

                        Phá hết gông xiềng để giành lại áo cơm

                        Ôi! Trang lịch sử liệt oanh là hương thơm thơm mãi.

                        Tiếng tiếng trống đó mùa giục mùa vàng nắng trải

                        Ngọn lúa thâm canh, vươn nhanh ra tới dải đông hà.

                        Nhịp máy khoan gieo gọi tài nguyên từ trong lòng đất bao la.

                        A! Tiền Hải quê ta là "Biển vàng, biển bạc",

                        Mà tới hôm nay mới thật xứng với tên mình

                        Mà tới hôm nay mới thật xứng với tên mình."

            Toàn bộ bài ca đã thể hiện được sự náo nức và niềm tự hào về truyền thống cách mạng của dân tộc ta do Đảng lãnh đạo nhưng nó không chung chung, mà cụ thể bằng chất liệu lịch sử điển hình: Phong trào nông dân Tiền Hải năm 1930 và ngày nay. Những chất liệu đó luôn phong phú cho lời ca: con người quê hương - thiên nhiên vùng biển - lịch sử cách mạng - sản xuất nông nghiệp - tiềm năng địa phương... Tất cả đều hướng đến điểm chốt là tự hào với quê hương truyền thống cách mạng và không để truyền thống đó mai mốt đi được. Hình tượng chung của cả nhạc và lời đều từ tiếng trống vì tiếng trống đó điển hình cho truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, điển hình cho truyền thống cách mạng của cả nước cũng như ở địa phương Tiền Hải - Thái Bình. Suốt từ đầu đến cuối ca khúc, tiếng trống luôn dồn dập, thôi thúc.

            Thật tự hào và sung sướng biết bao: "Mà tới hôm nay mới thật xứng đáng với tên mình". Câu viết này của bài ca được lặp lại với nét nhạc tươi sáng, với nhịp trống dồn vang những âm thanh như mãi không dứt.

III. Thay cho lời kết

            Nhìn chung lại, ta thấy viết về Đảng đã khó nhưng viết ca khúc về Đảng lại càng khó hơn, chính cái khó ấy khi thâm nhập vào các tác giả chủ quan sẽ dẫn đến hai kết quả:

            Một là lời ca quá công thức, trùng lặp, tập trung vào một khẩu hiệu chung chung mà mọi người thường nêu. Hai là lời ca sẽ sa vào những chi tiết vụn vặt không điển hình, không khái quát được đặc trưng của ca khúc.

            Các tác giả được phân tích ở trên không bị rơi vào một trong hai thái cực ấy bởi vì bên cạnh lòng nhiệt tình gắn bó với sự nghiệp cách mạng, do Đảng lãnh đạo, ở mỗi người đều có sự cố gắng đến mức tối đa trong sáng tạo nghệ thuật khi vận dụng kết hợp giữa lý luận văn nghệ với thực tiễn cuộc sống đã tạo nên hàng loạt hoa văn đẹp đẽ cho các ca khúc viết về Đảng cộng sản Việt Nam.

            * Tài liệu tham khảo

            1. Dương Viết Á - Ca từ trong âm nhạc Việt Nam, Viện âm nhạc, 2000.

            2. Dương Viết Á - Âm nhạc lý luận và cây đời, Nhà xuất bản Âm nhạc, 1994

            3. Nhiều tác giả - Dâng Đảng ngàn tiếng ca, Nhà xuất bản Văn hóa, 1986

            4. Nhiều tác giả - Đường ta đi có nắng mặt trời, Nhà xuất bản Thanh niên, 2001.

            5. Nhiều tác giả - Âm nhạc mới Việt Nam, tiến trình và thành tựu, Viện âm nhạc, 2000.

            6. Tô Vũ - Âm nhạc Việt Nam truyền thống và hiện đại, Viện âm nhạc, 2002.

            7. Phạm Tuyên - Sáu ca khúc của Phạm Tuyên - Nhà xuất bản Văn hóa, 1982.

           Bài thơ GỞI LẠI NHA TRANG là một trong những bài thơ Ngọc Yến viết khi dự Trại sáng tác ở Nha Trang . Phạm Quế Nguyên cùng dự trại sáng tác đã phổ thành ca khúc cùng tên "Gởi lại Nha Trang" . Xin giới thiệu ca khúc đến các anh chị và các bạn .

Gởi lại Nha Trang
Thơ : Ngọc Yến
Nhạc : Phạm quế Nguyên
Hòa âm : Vĩnh Hà
Ca sĩ : Duy Minh
 
 

 Nha Trang

 
 Tác giả : Ngọc yến - Quế nguyên